سوکیبال | جام جهانی ۲۰۲۶ میتوانست آخرین صفحه یک داستان رؤیایی برای علیرضا فغانی باشد؛ داستان داوری که مسیرش را از فوتبال ایران آغاز کرد، از سالها تلاش و فراز و نشیب عبور کرد و خود را به جایی رساند که در مهمترین مسابقات فوتبال جهان قضاوت کند. اما در پایان این مسیر، یک حسرت بزرگ برای او باقی ماند؛ ایستادن در مرکز زمین فینال جام جهانی.
فغانی در کاشمرِ خراسان رضوی متولد شد و از همان سالهای کودکی با فوتبال و دنیای داوری آشنا بود. پدرش، محمد فغانی، داور فوتبال بود و همین موضوع باعث شد او از نزدیک با فضای این حرفه ارتباط پیدا کند. با این حال، مسیر او از ابتدا بهعنوان داور آغاز نشد؛ فغانی در دوران جوانی فوتبال بازی میکرد و حتی سابقه حضور در ردههای مختلف فوتبال ایران را داشت، اما در نهایت تصمیم گرفت مسیر داوری را دنبال کند. او از اوایل دهه ۸۰ وارد عرصه داوری شد، سالها در مسابقات داخلی تجربه کسب کرد و با طی کردن پلههای مختلف، در سال ۲۰۰۸ نشان داوری بینالمللی فیفا را به دست آورد. از آن زمان، مسیر پیشرفت او آغاز شد و فغانی کمکم از یک داور ایرانی به یکی از چهرههای شناختهشده داوری جهان تبدیل شد.
کارنامه فغانی در سالهای بعد نشان داد انتخاب مسیر داوری برای او تصمیمی درست بوده است. او خیلی زود از مرزهای فوتبال ایران فراتر رفت و به یکی از چهرههای مورد اعتماد فیفا تبدیل شد. نخستین نقطه عطف دوران حرفهایاش، قضاوت فینال لیگ قهرمانان آسیا ۲۰۱۴ میان وسترن سیدنی واندررز و الهلال بود. تنها یک سال بعد، سوت فینال جام ملتهای آسیا میان استرالیا و کرهجنوبی را در دست گرفت و چند ماه بعد نیز فیفا قضاوت فینال جام جهانی باشگاهها میان بارسلونا و ریورپلاته را به او سپرد؛ دیداری با حضور ستارههایی چون لیونل مسی، لوئیس سوارز و نیمار. روند درخشان فغانی در سال ۲۰۱۶ نیز ادامه یافت؛ جایی که بهعنوان داور فینال فوتبال المپیک ریو انتخاب شد و قضاوت دیدار تاریخی برزیل و آلمان را بر عهده گرفت؛ مسابقهای که با نخستین مدال طلای فوتبال برزیل در المپیک به پایان رسید.
در سال ۲۰۱۹، علیرضا فغانی تصمیم گرفت همراه خانوادهاش ایران را ترک کند و راهی استرالیا شود. او در مصاحبههای مختلف، دلیل این تصمیم را بیشتر مسائل شخصی و خانوادگی عنوان کرد و گفت که میخواهد شرایط بهتری برای زندگی و آینده فرزندانش فراهم کند. این تصمیم در شرایطی گرفته شد که سالهای پایانی حضور او در فوتبال ایران با برخی اختلافات و حواشی مدیریتی همراه بود؛ از جمله ماجرای قرار نگرفتن نام او در فهرست داوران بینالمللی ایران. فغانی پس از حضور در استرالیا، مسیر حرفهای خود را ادامه داد و مهاجرت باعث نشد از بالاترین سطح داوری فاصله بگیرد.
او در استرالیا به جمع داوران مطرح این کشور اضافه شد و با ادامه حضور در مسابقات مهم، جایگاه خود را حفظ کرد. همین مسیر باعث شد در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز در فهرست داوران حاضر قرار بگیرد؛ جایی که بار دیگر فرصت پیدا کرد در بزرگترین تورنمنت فوتبال جهان بدرخشد.
فغانی جام جهانی ۲۰۲۶ را با قضاوت دیدار فرانسه و سنگال در مرحله گروهی آغاز کرد و سپس مسئولیت مسابقه کلمبیا و پرتغال را بر عهده گرفت. مهمترین قضاوت او اما در مرحله یکهشتم نهایی و دیدار پرحاشیه انگلیس و مکزیک رقم خورد؛ مسابقهای که یکی از جنجالیترین بازیهای این دوره شد. فغانی در این دیدار ۶ کارت زرد، یک کارت قرمز و دو ضربه پنالتی اعلام کرد و در یکی از صحنههای حساس نیز پس از بازبینی VAR، تصمیم خود را تغییر داد.
بعد از این مسابقه، نام فغانی همچنان در میان گزینههای احتمالی برای قضاوت مراحل پایانی جام جهانی دیده میشد. بسیاری از هواداران ایرانی امیدوار بودند تجربه، اعتبار و سبک قاطعانه او در داوری باعث شود مسئولیت یکی از بزرگترین مسابقات تاریخ فوتبال به او سپرده شود؛ اما در نهایت چنین اتفاقی رخ نداد و فغانی فرصت قضاوت در مراحل پایانی جام جهانی ۲۰۲۶ را پیدا نکرد.
این شاید بزرگترین حسرت باقیمانده در کارنامه داوری فغانی باشد؛ قضاوت در فینال جام جهانی. او تقریباً در تمام سطوح ممکن به افتخار رسید؛ از فینال المپیک و جام ملتهای آسیا گرفته تا فینال جام جهانی باشگاهها و دیدار ردهبندی جام جهانی ۲۰۱۸ میان بلژیک و انگلیس. با این حال، بزرگترین مسابقه فوتبال جهان همچنان تنها جای خالی در کارنامه او باقی ماند؛ مسابقهای که هر داوری رؤیای ایستادن در مرکز زمین آن را دارد.
اگر جام جهانی ۲۰۲۶ آخرین حضور فغانی در این رقابتها باشد، او با چهار دوره حضور در جام جهانی و مجموعهای از قضاوتهای مهم، یکی از درخشانترین کارنامههای تاریخ داوری آسیا را از خود به جا خواهد گذاشت. شاید فغانی به رؤیای قضاوت فینال جام جهانی نرسید، اما داستان داوری که از کاشمر آغاز کرد، از فوتبال ایران عبور کرد و به بزرگترین ورزشگاههای جهان رسید، خود یکی از ماندگارترین روایتهای تاریخ فوتبال ایران خواهد بود.
